Większość zakładów ma już dane, których potrzebuje MES. Sterownik każdej maszyny wie, czy pracuje, ile zrobił dobrych sztuk i ile odrzucił. Problem w tym, że liczby nie wychodzą ze sterownika, więc ktoś przepisuje je na kartkę, a MES dowiaduje się o postoju kilka godzin po fakcie.

W tym poradniku pokazujemy, jak podłączyć maszynę ze sterownikiem Modbus TCP do OpenMES, darmowego systemu MES open source. Bez programowania i bez middleware: zakładasz połączenie, opisujesz rejestry, uruchamiasz odczyt i od tej chwili stan maszyny, sztuki i przestoje trafiają do systemu same. Przykładem jest piec tunelowy w piekarni, ale kroki są takie same dla tokarki CNC, wtryskarki czy linii pakującej.

Najpierw film: maszyna podłączona w pięć minut

Film przechodzi przez wszystkie poniższe kroki na prawdziwych ekranach OpenMES, od pustej tablicy zakładu do awarii, którą OpenMES sam zapisuje jako przestój.

Czego potrzebujesz na start

  • OpenMES 0.29 lub nowszy, na własnym serwerze albo w chmurze. Jeśli jeszcze go nie masz, skorzystaj z przewodnika instalacji.
  • Maszynę ze sterownikiem Modbus TCP, do której serwer OpenMES ma dostęp w sieci zakładowej, zwykle na porcie 502.
  • Mapę rejestrów: który rejestr trzyma stan maszyny, które liczą dobre sztuki i braki. Dostaniesz ją od programisty sterownika albo z dokumentacji maszyny.
  • Linię i stanowisko w OpenMES dla tej maszyny, żeby jej dane trafiły we właściwe miejsce na tablicy zakładu i w raportach.

Krok 1: Dodaj połączenie Modbus

W OpenMES otwórz Połączenia → Modbus i kliknij Nowe połączenie. Uzupełnij:

  • Nazwa: nazwij połączenie tak jak maszynę na hali, na przykład „Piec tunelowy 3”.
  • Aktywny: włączone. OpenMES zacznie czytać maszynę, gdy tylko ruszy odczyt.
  • Host: adres sterownika w sieci zakładowej, IP albo nazwa hosta.
  • Port: 502, standard Modbus TCP.
  • ID jednostki (Unit ID): taki jak w sterowniku, zwykle 1.
  • Częstotliwość odczytu: 1000 ms, czyli raz na sekundę, w zupełności wystarcza dla stanu i liczników.
  • Kolejność bajtów: zostaw domyślną, chyba że dokumentacja sterownika mówi inaczej.

Po zapisaniu połączenie ma 0 tagów. Tak ma być: OpenMES wie już, gdzie jest maszyna, ale jeszcze nie wie, co ma czytać.

Krok 2: Opisz rejestry tagami

Tag mówi OpenMES, co znaczy dany rejestr i do którego stanowiska należy. W przykładzie z piecem sterownik udostępnia cztery rejestry Holding (4x):

Rejestr Sygnał Co robi z nim OpenMES
40001 Stan maszyny Mapowanie wartości tłumaczy liczby: 1 praca, 2 postój, 3 awaria
40002 Licznik dobrych sztuk Liczy przyrost między dwoma odczytami i zapisuje go jako produkcję
40003 Licznik braków Tak jak dobre sztuki; razem dają składnik jakości w OEE
40004 Temperatura Zwykły odczyt zapisywany razem ze stanem maszyny

Najważniejsze ustawienie każdego tagu to stanowisko. Bez niego wartość nie ma gdzie trafić. Na filmie wszystkie cztery tagi są przypisane do pieca OVEN-03 na linii pieców.

Wskazówka do numerów rejestrów: dokumentacje sterowników mieszają dwie konwencje, „40001” i adres liczony od zera „0”. Jeśli odczyty wyglądają na przesunięte o jeden rejestr, sprawdź, której konwencji używa dokumentacja Twojego sterownika.

Krok 3: Uruchom odczyt

Odczyt działa jako osobna usługa w tle, więc wolny sterownik nigdy nie spowalnia ekranów, z których korzystają operatorzy. Strona połączenia wprost mówi, kiedy odczyt jeszcze nie działa, i podaje dokładne polecenie dla Twojej instalacji. Na serwerze OpenMES, w katalogu instalacji, uruchom jedno z nich:

# z Dockerem
docker compose --profile connectivity up -d modbus-poller

# bez Dockera
php artisan modbus:poll

Żeby jednorazowo przetestować jedno połączenie bez zostawiania działającej usługi, dodaj do drugiego polecenia --once (oraz --connection= z nazwą albo numerem połączenia).

Usługa startuje w około dwie sekundy. Po odświeżeniu strony połączenia zobaczysz status Pracuje, sygnał sprzed sekundy i stan połączenia Połączono.

Krok 4: Patrz na maszynę na żywo

Otwórz monitor maszyn: piec pracuje, dobre sztuki rosną co sekundę, temperatura jest widoczna. Na tablicy zakładu każda podłączona maszyna pokazuje swój prawdziwy stan, a stanowiska bez połączenia mają napis Brak sygnału, zamiast udawać, że wszystko jest w porządku.

Krok 5: Przestój zapisuje się sam

Tu połączenie zaczyna się zwracać. Gdy piec zgłasza awarię, OpenMES pokazuje AWARIĘ po około sekundzie, licznik staje, a czas awarii zaczyna biec. Na tablicy zakładu piec robi się czerwony: zatrzymany, przyczyna jeszcze niepodana.

Nikt nie musi wpisywać postoju. OpenMES zapisuje go sam, z czasem trwania, utraconymi sztukami i stanem AWARIA. Brygadzista dopisuje tylko przyczynę, jednym kliknięciem, a przestój trafia od razu do raportów przestojów i OEE. Dostępność spada dokładnie o czas awarii, więc OEE liczy się z prawdziwych danych, a nie z szacunków.

Dobre praktyki z Modbusem na hali

  • Trzymaj Modbus w sieci OT. Modbus nie ma uwierzytelniania ani szyfrowania. Serwer OpenMES ma mieć dostęp do sterownika, ale portu 502 nigdy nie wystawiaj poza sieć zakładową.
  • Czytaj tylko to, czego potrzebujesz. Stan, dobre sztuki i braki już dają OEE. Wartości procesowe, jak temperatura czy ciśnienie, dodawaj wtedy, gdy masz dla nich zastosowanie.
  • Zacznij od jednej maszyny. Podłącz najpierw wąskie gardło, sprawdź liczby, a potem powtórz te same tagi na podobnych maszynach.

Nie Modbus? MQTT i OPC UA też działają

OpenMES nasłuchuje też brokerów MQTT (osobna usługa mqtt:listen, konfigurowana w tej samej sekcji Połączenia) i łączy się z serwerami OPC UA przez swoją bramkę, która sama mówi, dlaczego maszyna nie jest połączona, gdy coś jest nie tak. Porównanie protokołów i podpowiedź, kiedy który wybrać, znajdziesz w artykule dlaczego łączność maszyn jest fundamentem MES.

Sprawdź na własnej maszynie

OpenMES jest darmowy i open source. Pobierz go z GitHuba, podłącz jedną maszynę i zobacz, jak pierwszy przestój zapisuje się sam. Jeśli wolisz wsparcie przy większym wdrożeniu, nasz zespół Enterprise podłącza maszyny, sterowniki i systemy ERP na prawdziwych halach.